The Caucasian jubilee exhibition of agricultural and industrial products of 1901. Masterplan of the site and most of pavilions by architect Alexander Szymkiewicz (1858-1907). Pavilion "Panorama of the black city Baku", Brothers' Nobel Company. Sculptures by Jakob Nikoladze (1876-1951). ©Shalva Amiranashvili State Art Museum

Residential house, 1914. 3a Ia Kargareteli Street, Tbilisi. Architect Micheil Ohanjanov

Building of Tbilisi Mutual Credit Society (Later Republican Office of the State Bank), 1913, 3 Giorgi Leonidze Street, Tbilisi. Architect Micheil Ohanjanov (1870-1916).

First Credit Society Building. 3 Freedom Square, Tbilisi. Built in 1870th by architect Albert Zaltsmann (1833-1897). Reconstruction of second floor interior done in Art Nouveau style in 1903. Architect unknown

First Credit Society Building. 3 Freedom Square, Tbilisi. Built in 1870th by architect Albert Zaltsmann (1833-1897). Reconstruction of second floor interior done in Art Nouveau style in 1903. Architect unknown

Micheil Ohanjanov house, 1910th. 16 Giorgi Mazniashvili Street, Tbilisi. Architect M. Ohanjanov

Residential house, 1910th. 3 David Toradze Street, Tbilisi. Rear facade. Architect unknown

Residential house, 1910th. 21 Shota Rustaveli Av. Tbilisi. Architect unknown

Entrance hall of residential house. 6 St. Abo Tbileli Street, Tbilisi. Architect unkown

Entrance hall of residential house. 6 St. Abo Tbileli Street, Tbilisi. Architect unkown

Residential house, 1910th. 133 David Agmashenebeli Av. Tbilisi. Architect unknown

David Sarajishvili house (Writers' House), 13 Ivane Matchabeli Street. Tbilisi. 1905. Architect Karl Zaar (1849-1924).

David Sarajishvili house (Writers' House), 13 Ivane Matchabeli Street. Tbilisi. 1905. Architect Karl Zaar (1849-1924).

David Sarajishvili house (Writers' House), 13 Ivane Matchabeli Street. Tbilisi. 1905. Architect Karl Zaar (1849-1924). Woodwork details by carpenter Ilia Mamatsashvili

Residential house, 1910th. 18 Leo Kiacheli Street, Tbilisi. Architect unknown

ევროპაში მე -19 საუკუნის ბოლოს დამკვიდრებული ახალი სტილი სხვადასხვა სახელით გავრცელდა: არტ ნუვო, იუგენდშტილი, ლიბერტი, სეცესიონ, მოდერნიზმი და ა.შ. საქართველოში მას მოდერნის სტილს უწოდებენ.

1901 წელს, 7 წლის შემდეგ, რაც ბრიუსელში არქიტექტორ ვიქტორ ჰორტას მიერ პირველი მოდერნის შენობა – სასტუმრო ტასელი – შეიქმნა, ეს სტილი თბილისშიც ვრცელდება.  1901 წლის კავკასიის გამოფენაზე წარმოდგენილი იყო ძმები ნობელების პავილიონი, რომელიც ქართველი ხელოვანის, იაკობ ნიკოლაძის მიერ შექმნილი ქანდაკებებით იყო გაფორმებული. თბილისში და საქართველოს სხვა კუთხეებშიც მოდერნი სწრაფად გავრცელდა. ამ სტილის საცხოვრებელი სახლები დააპროექტა თბილისში  სიმონ კლდიაშვილმა (1865-1920) 1902 წელს რომის ქუჩაზე N4, ხოლო გრიგოლ ქურდიანმა (1873-1957) 1904 წელს ნინოშვილის ქუჩაზე N28.

ქართველმა ხელოსნებმა ინტერნაციონალური ხასიათის მოდერნი ეროვნული და ტრადიციული ელემენტებით გაამდიდრეს. ხის აივნებით შემკული საცხოვრებელი სახლების უკანა ფასადები – ევროპულისა და ტრადიციულის თანაარსებობის საუკეთესო მაგალითი და  ქართული მოდერნის საინტერესო ნიშანია. მოდერნმა საქართველოში ისეთი ნიშნებიც შეიძინა, სხვაგან რომ იშვიათად გვხვდება. ადრე აშენებული შენობებს, მოგვიანებით რეკონსტრუქცია მოდერნის სტილით უტარდებოდა

შთამბეჭდავია საქართველოს მოდერნის შენობების ფუნქციური მრავალფეროვნება. საცხოვრებელი სახლებისა და ბანკების გარდა არსებობს მოდერნის სტილის  საავადმყოფო, სამშობიარო სახლი, კონსერვატორია, ბიბლიოთეკა, ვაგონების საცავი, ლომბარდი, სასადილო, სასაკლაო, სასათბურე მეურნეობა; აგრეთვე სხვადასხვა სკოლები და საგანმანათლებლო დაწესებულებები, მაღაზიები, ქარხნები, თეატრები და კინოთეატრები. ქვეყნის პირველ თბოელექტროსადგურთან და მაგნიტურ ობსერვატორთან ერთად აშენდა მოდერნის თამბაქოს გადამამუშავებელი ქარხანა. ყველა მათგანი დღემდე არსებობს. ზოგიერთ ისტორიულ სასაფლაოზე მოდერნის შესანიშნავი მემორიალური ძეგლებია დაცული.

და მაინც, რა იყო მოდერნის ის განსაკუთრებული თავისებურება, რამაც ასე შთააგონა საქართველოს ხელოსნები, არქიტექტორები და შენობათა მფლობელები? უპირველეს ყოვლისა, მოდერნი დაეხმარა საქართველოს ევროპის თანამედროვე კვალზე ევლო და საკუთარი ავთენტური არქიტექტურით ევროპულ ქვეყნებთან თანაბარუფლებიანი შემოქმედებითი დიალოგი ეწარმოებინა.

თათარაშვილი ნ. მოდერნი თბილისში – გზამკვლევი, რუკა და მარშრუტები. 200 ფურცელი. „პრემიერ ვიდოპრეს ტვ“. თბილისი, 2008 (ქართულ და ინგლისურ ენაზე)

მთავარი ფოტო: გიორგი ქართველიშვილის სახლი, 1902წ. რომის ქ. N4, თბილისი. არქიტექტორი სიმონ კლდიაშვილი (1865-1920).

 

Comment

Your email address will not be published.